Tora Bora: เจาะลึกป้อมปราการถ้ำในอัฟกานิสถาน

Tora Bora (ภาษาปาทู: توره بوړه แปลว่า "ถ้ำสีดำ") เป็นกลุ่มถ้ำที่ตั้งอยู่ในเทือกเขา Spin Ghar (ภูเขาสีขาว) ทางตะวันออกของประเทศอัฟกานิสถาน โดยตั้งอยู่ในเขต Pachir Aw Agam ของจังหวัด Nangarhar ซึ่งอยู่ห่างจากช่องเขา Khyber Pass ไปทางตะวันตกประมาณ 50 กิโลเมตร และอยู่ห่างจากชายแดนจังหวัด Khyber Pakhtunkhwa ของปากีสถานไปทางเหนือเพียง 10 กิโลเมตร

ลักษณะทางธรณีวิทยาและโครงสร้าง

ในด้านธรณีวิทยา พื้นที่ของ Tora Bora ประกอบด้วยหินแปรประเภท gneiss และ schist เป็นหลัก โดยมีถ้ำธรรมชาติที่เกิดจากกระแสน้ำกัดเซาะหินปูน ซึ่งในเวลาต่อมาได้ถูกขยายให้กลายเป็นคอมเพล็กซ์ถ้ำที่ได้รับการสนับสนุนทางการเงินจาก CIA เพื่อใช้เป็นฐานที่มั่นของกลุ่มมูจาฮิดีน (Mujahideen)

ประวัติศาสตร์และการใช้ประโยชน์ทางการทหาร

ฐานที่มั่นของมูจาฮิดีนและสงครามโซเวียต

ในช่วงทศวรรษ 1980 Tora Bora เป็นที่รู้จักในฐานะฐานที่มั่นสำคัญของกลุ่มมูจาฮิดีนที่ใช้ต่อสู้กับสหภาพโซเวียต โดยมีการปะทะกันหลายครั้ง เช่น ในเดือนตุลาคมและพฤศจิกายน ปี 1980 ในปฏิบัติการ "Shkval" ซึ่งหน่วยรบพิเศษ "Kaskad" ของ KGB และกองพลทหารราบยานยนต์ที่ 66 ของกองทัพโซเวียตได้เข้ายึดพื้นที่นี้

ความเชื่อเรื่อง "ป้อมปราการที่ไม่อาจตีแตก"

สื่อตะวันตกเคยรายงานว่า Tora Bora เป็นป้อมปราการถ้ำที่ทันสมัย มีความจุสำหรับทหาร 2,000 นาย พร้อมด้วยโรงพยาบาล โรงไฟฟ้าพลังน้ำ สำนักงาน โรงแรม คลังอาวุธ และระบบระบายอากาศที่ซับซ้อน รวมถึงถนนที่กว้างพอสำหรับรถถังวิ่งผ่านได้

การไล่ล่า โอซามา บิน ลาเดน

ในช่วงการบุกอัฟกานิสถานของสหรัฐอเมริกา Tora Bora กลายเป็นจุดสนใจในฐานะที่ซ่อนของ โอซามา บิน ลาเดน ผู้นำกลุ่มอัลกออิดะห์ ในช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงกลางเดือนธันวาคม ปี 2001 ซึ่งนำไปสู่ "ยุทธการที่ Tora Bora" ในเดือนธันวาคม 2001 อย่างไรก็ตาม บิน ลาเดน สามารถหลบหนีไปยังปากีสถานได้ในเวลาต่อมา

ความจริงหลังการเข้ายึดพื้นที่

เมื่อกองทัพสหรัฐฯ และกองทัพอัฟกานิสถานสามารถยึด Tora Bora ได้สำเร็จ กลับพบว่าไม่มีร่องรอยของ "ป้อมปราการ" ที่ทันสมัยตามที่รายงานไว้ แต่กลับเป็นเพียงระบบถ้ำธรรมชาติขนาดเล็กที่จุนักรบได้ไม่เกิน 200 นาย แม้จะพบคลังอาวุธและกระสุน แต่ไม่มีสิ่งอำนวยความสะดวกขั้นสูงตามที่กล่าวอ้าง

สถานการณ์ในปัจจุบัน

หลังจากนั้น พื้นที่นี้ถูกยึดกลับโดยกลุ่มตาลีบันและใช้เป็นฐานปฏิบัติการสำคัญในการก่อการร้าย และในปี 2017 กลุ่ม ISIL-K (Islamic State of Iraq and the Levant – Khorasan Province) ได้เข้ายึดครองชั่วคราวก่อนที่กองทัพแห่งชาติอัฟกานิสถานจะยึดคืนมาได้