ปัญญาประดิษฐ์ในภาครัฐ: การประยุกต์ใช้ ประโยชน์ และความเสี่ยง

ปัญญาประดิษฐ์ (AI) มีบทบาทสำคัญในการเปลี่ยนแปลงการทำงานของภาครัฐ โดยสามารถนำมาใช้เพื่อขับเคลื่อนวัตถุประสงค์ของนโยบายสาธารณะ เช่น ในด้านบริการฉุกเฉิน สาธารณสุข และสวัสดิการสังคม รวมถึงการปรับปรุงการปฏิสัมพันธ์ระหว่างประชาชนกับรัฐบาลผ่านผู้ช่วยเสมือน (Virtual Assistants)

การประยุกต์ใช้ AI ในภาครัฐ

ตามมุมมองของ Hila Mehr จาก Ash Center แห่งมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ปัญหาของรัฐบาล 6 ประเภทที่เหมาะสมกับการนำ AI มาใช้ ได้แก่:

• การจัดสรรทรัพยากร: เช่น การระบุว่าต้องการการสนับสนุนด้านการบริหารที่ใดเพื่อให้งานเสร็จสิ้นเร็วขึ้น
• ชุดข้อมูลขนาดใหญ่: การจัดการข้อมูลที่มีปริมาณมากเกินกว่าที่พนักงานจะจัดการได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• การขาดแคลนผู้เชี่ยวชาญ: การใช้ AI ตอบคำถามพื้นฐานหรือเรียนรู้ประเด็นเฉพาะทาง
• สถานการณ์ที่คาดการณ์ได้: การใช้ข้อมูลย้อนหลังเพื่อพยากรณ์เหตุการณ์ในอนาคต
• งานตามขั้นตอน: งานที่ทำซ้ำๆ และมีผลลัพธ์เป็นแบบ binary (ใช่/ไม่ใช่)
• ข้อมูลที่หลากหลาย: การสรุปข้อมูลที่มีหลายรูปแบบ เช่น ภาพและข้อความ

การส่งเสริมวัตถุประสงค์ของนโยบายสาธารณะ

AI สามารถช่วยยกระดับการบริการสาธารณะในหลายด้าน ดังนี้:

• สวัสดิการสังคม: การจ่ายเงินช่วยเหลือเมื่อตกงานหรือเกษียณอายุโดยอัตโนมัติ
• บริการฉุกเฉิน: การคัดกรองสายเรียกเข้าตามความเร่งด่วน (เช่น ระบบของหน่วยดับเพลิงในซินซินแนติ)
• สาธารณสุข: การตรวจจับและป้องกันการแพร่ระบาดของโรค รวมถึงการคัดกรองผู้ป่วย
• ความปลอดภัยและการบังคับใช้กฎหมาย: การคาดการณ์จุดเสี่ยงอาชญากรรมเพื่อวางแผนกำลังตำรวจ และการตรวจสอบการทุจริตในการขอรับสวัสดิการ
• การศึกษา: การจัดการเรียนการสอนแบบเฉพาะบุคคล (Personalised Education) และการตรวจข้อสอบ

ประโยชน์และความเสี่ยง

การนำ AI มาใช้ในภาครัฐนำมาซึ่งประโยชน์มหาศาล เช่น การเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน ซึ่งนำไปสู่การประหยัดงบประมาณ และ การลดโอกาสในการทุจริต เนื่องจากลดการใช้ดุลยพินิจของเจ้าหน้าที่ในขั้นตอนที่สามารถทำเป็นอัตโนมัติได้

อย่างไรก็ตาม การใช้ AI ก็มีความเสี่ยงที่ต้องระวัง โดยเฉพาะในเรื่องของความโปร่งใส ความเป็นส่วนตัวของข้อมูล และความลำเอียงของอัลกอริทึม (Algorithmic Bias) ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชนได้